Mantelzorgers die naast hun job ook voor een ziek of hoogbejaard familielid, buur of kennis zorgen, verdienen alle respect en erkenning. Toch blijkt dat het aantal mantelzorgers die het mantelzorgverlof effectief opnemen tot op heden beperkt blijft. Daarom pleit ik voor een flexibeler systeem waarbij mantelzorgverlof makkelijker op te nemen is én mantelzorgers langer erkend worden. Intussen werd mijn wetsvoorstel unaniem goedgekeurd in het parlement. Ook de uitkering van werkzoekenden die een vrijstelling voor mantelzorg genieten, wordt verdubbeld. Dit werd via amendement toegevoegd aan mijn wetsvoorstel.
Links
Praktische info.
Zorgen voor een familielid als zelfstandige?
Lees hier het artikel in HLN.
Lees hier het artikel in GVA.
Lees hier het artikel op VRT NWS.
Beluister hier het radiofragment op Radio 1.
Persbericht - 26/02/2025
Sinds 2020 hebben mantelzorgers die zorg combineren met een job dankzij cd&v recht op zes maanden mantelzorgverlof gedurende de loopbaan. Per zorgbehoevende persoon mag een mantelzorger maximum drie maanden mantelzorgverlof opnemen. Mantelzorgers, die naast hun job ook voor een ziek of hoogbejaard familielid, buur of kennis zorgen, verdienen volgens cd&v ‘alle respect en erkenning’. Toch blijkt dat het aantal mantelzorgers die het mantelzorgverlof effectief opnemen tot op heden beperkt blijft. Daarom zal er nu dankzij cd&v een flexibeler systeem ingevoerd worden waarbij mantelzorgverlof makkelijker op te nemen is én mantelzorgers langer erkend worden. “Het spreekt voor zich dat álle mantelzorgers de juiste ondersteuning verdienen. Ook mantelzorgers in de werkloosheid mogen niet vergeten worden, vandaar dat er nu op voorstel van minister Clarinval amendementen van de meerderheid aan mijn wetsvoorstel worden gekoppeld. Werkzoekenden moeten beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt, maar wie mantelzorger is en een werkloosheidsuitkering krijgt, kan een vrijstelling vragen voor mantelzorg zodat die niet meer beschikbaar moet zijn en geen passende betrekking moet aanvaarden. In dat geval krijgt men een forfaitaire werkloosheidsuitkering van €745,94 of €646,88 voor jongeren met een inschakelingsuitkering. “Na maanden ijveren, krijgen alle mantelzorgers nu waar ze recht op hebben: geen woorden maar daden.”
Stille helden van onze samenleving
Mantelzorgers zijn de stille helden van onze samenleving. Zij zorgen dagelijks voor hun partner, ouder, kind of buur in kwetsbare situaties. Dat kan gaan van verzorging tot hulp in het huishouden tot het doen van boodschappen of administratie. Mantelzorgers combineren dit heel vaak met een job die ook heel wat van hen vergt. Die inzet verdient volgens cd&v meer erkenning én betere ondersteuning. Vijf jaar geleden werd daarom op initiatief van cd&v een wet goedgekeurd die erkende mantelzorgers het recht geeft op zes maanden mantelzorgverlof gedurende de loopbaan en waarvoor de RVA een onderbrekingsvergoeding uitkeert. De partij wil die regeling nu optimaliseren, om meer ademruimte te geven aan de meer dan één miljoen mantelzorgers in ons land: “Dit voorstel pleit voor meer flexibiliteit en sensibilisering van dit verlofstelsel. Mantelzorgers moeten vaak een voltijdse job combineren met de intensieve zorg voor een dierbare, zonder daar genoeg ademruimte voor te krijgen. Daarom willen we hen nu meer keuzevrijheid en mogelijkheden geven om hun combinatie werk en zorg bolgewerkt te krijgen”, aldus federaal parlementslid en penhouder Nahima Lanjri (cd&v).
Verlof per week, niet per maand
Met haar wetsvoorstel wil Nahima Lanjri meer flexibiliteit, langere erkenning én minder administratie zodat mantelzorgers makkelijker mantelzorgverlof kunnen opnemen. “Vandaag botsen mantelzorgers nog te vaak op rigide regels die hun engagement bemoeilijken. Terwijl net hun inzet het verschil maakt tussen thuiszorg en opname. Wij willen de wet aanpassen aan de realiteit van vandaag, en hen de ademruimte geven die ze verdienen,” zegt Lanjri. Het huidige mantelzorgverlof is beperkt tot erkende mantelzorgers (die via het ziekenfonds worden o.b.v. enkele vooropgestelde criteria, en dat voor een periode van maximum één jaar). Zij kunnen maximum een periode van drie maanden opnemen voor eenzelfde zorgbehoevende persoon, ook als blijkt dat de hulpbehoevende iets langer zorg nodig heeft. Daarnaast kan het verlof vandaag de dag enkel in een periode van minimaal één maand opgenomen worden.
Lanjri wil daarom met het huidige wetsvoorstel de eerdere wetgeving optimaliseren. In sommige gevallen is drie maanden mantelzorgverlof te weinig. Daarom wil Lanjri het mogelijk maken om de volledige periode van zes maanden mantelzorgverlof in de hele loopbaan te kunnen opnemen voor eenzelfde zorgbehoevende persoon. Dit is geen uitbreiding van het totale recht op mantelzorgverlof, maar een flexibilisering van de verdeling ervan. Daarnaast vraagt het voorstel om de mantelzorger ineens voor twee jaar te erkennen in plaats van één jaar en ook een verlenging van twee jaar mogelijk te maken. Zo is er minder administratieve rompslomp en vermijd je dat je jaarlijks een aanvraag moet doen. Daarnaast wil cd&v ook een flexibeler systeem waarbij het verlof - in overleg met de werkgever - ook per week kan worden opgenomen en niet enkel per maand. Dit zorgt ervoor dat mantelzorgers enkel het verlof opnemen dat ze effectief nodig hebben. Ook voor werkgevers is dit een voordeel, omdat werknemers niet voor een langere tijd afwezig zijn van de werkvloer.
Meer flexibiliteit en minder drempels voor mantelzorgverlof
Bovendien maakt het wetsvoorstel het mogelijk om mantelzorgverlof proportioneel te spreiden wanneer iemand zijn arbeidsprestaties vermindert met de helft of met één vijfde, naar analogie met het ouderschapsverlof. Zo staat één maand volledige schorsing gelijk aan twee maanden bij een halftijdse vermindering en aan vijf maanden bij een één vijfde vermindering. Ook dit laat toe het mantelzorgverlof meer in de tijd te spreiden en beter af te stemmen op de concrete zorgnoden. “De behoefte aan mantelzorgverlof kan variëren. Stel dat het volstaat om een tijdlang slechts 1 dag per week te zorgverlof op te nemen voor je zieke moeder omdat je broer het grootste gedeelte van de zorg op zich neemt. Dan nog heb je de mogelijkheid om op een ander moment een keer twee weken voltijds op te nemen. Bijvoorbeeld wanneer je broer op vakantie gaat.
“Door de verlenging van de erkenning zorgen we ervoor dat mensen die mantelzorg willen opnemen dat eenvoudiger kunnen doen, met minder administratie als gevolg. Er mogen geen drempels bestaan voor iemand die wil zorgen voor een ander; die werken we zo weg”, aldus Lanjri. Tot slot wijzigt het voorstel van cd&v ook de regel dat het recht op mantelzorgverlof vervalt als de hulpbehoevende langer dan 90 dagen in een residentiële instelling verblijft. “Die regel is achterhaald: er zijn ook veel mensen die deeltijds terecht kunnen bij zo’n instelling. Maar dat neemt niet weg dat de mantelzorger nog steeds veel tijd besteedt aan zorgtaken daarbuiten en dus nood heeft aan mantelzorgverlof.”
Veel mantelzorgers maar verlof wordt weinig gebruikt
Cijfers tonen de impact van mantelzorg aan: in België neemt 30% van de bevolking informele zorgtaken op. Volgens Europese studies leveren mantelzorgers tot 80% van de zorg aan ouderen of personen met een beperking. De overgrote meerderheid zijn vrouwen. De gemiddelde mantelzorger is vandaag 57,5 jaar oud. “Wie zorgt voor een ander, moet daarbij gesteund worden. En uiteraard moeten periodes van zorg altijd meetellen voor de opbouw van je pensioen. Dit wetsvoorstel, dat al sinds april vorig jaar ter bespreking in het parlement ligt, is een belangrijke verdere stap in meer erkenning en ondersteuning voor wie vrijwillig zorgt voor een dierbare. “Na maanden van getalm is het dringend tijd voor actie. Er is al te veel kostbare tijd verloren gegaan voor onze mantelzorgers. Terwijl anderen plannen communiceren, roept cd&v op tot actie. Mantelzorgers willen geen woorden maar daden”, besluit Lanjri.
