In ons land is er nog steeds een genderpensioenkloof: vrouwen ontvangen gemiddeld 24,6 procent minder pensioen dan mannen, waardoor ze vaker getroffen worden door armoede en sociale uitsluiting na hun actieve loopbaan. Het is dus hoog tijd om een verplichte pensioensplit in te voeren. Daardoor wordt de partner die het minst werkt, vaak de vrouw, altijd beter beschermd.
Het klopt dat vrouwen in de praktijk nog altijd minder pensioen krijgen dan mannen. Wie kijkt naar de oorzaken, ziet telkens dezelfde elementen terugkomen. Vrouwen nemen vaker deeltijds werk op om zorgtaken op zich te nemen. Ze werken doorgaans vaker in sectoren met lagere lonen.
Als we dat willen veranderen moeten we zorgen voor een andere mindset en een culturele omslag creëren in de verdeling van zorg- en huishoudelijke taken. Die omslag is bezig, maar evolueert langzaam. Het familiekrediet dat cd&v heeft ontworpen, met zijn nadruk op gedeelde zorgtijd en erkenning van zorgarbeid, is daarin een belangrijke stap. Maar niet de enige. Een pensioensplit is eveneens nodig.
Wanneer binnen een koppel één van de partners tijdelijk minder gaat werken om gezins- of zorgtaken op te nemen, moeten voor elk jaar de pensioenen - zowel de wettelijke als de aanvullende - van beide partners worden opgeteld en gelijk verdeeld. Die verdeling moet verplicht gebeuren, voor elk jaar, tot aan de pensioenleeftijd, ongeacht of het koppel samenblijft of niet. Zowel voor gehuwden, ongeacht het gekozen huwelijksstelsel, als voor wettelijk samenwonende koppels.
Vandaag gebeurt dat niet. Vooral vrouwen zijn daar het slachtoffer van. Zij krijgen niet alleen minder loon omdat ze minder gaan werken om voor de kinderen te zorgen. Ze krijgen op het einde van de rit ook nog eens minder pensioen dan mannen, doorgaans zo'n kwart minder. En dan spreken we nog maar van gemiddelden, het werkelijke verschil kan veel groter zijn.
Een concreet voorbeeld maakt dat duidelijk. Karin zette haar loopbaan on hold om voor haar drie kinderen te zorgen. Zo bleef ze 15 jaar thuis om het gezin draaiende te houden. Haar echtgenoot bouwde intussen een voltijdse loopbaan uit in het onderwijs. Het resultaat vandaag: een pensioen van amper 1.000 euro voor haar en bijna 3.000 euro voor hem. Het feit dat ze nog samen zijn, verandert niets aan de structurele ongelijkheid die daarachter schuilt. Karin verwoordde het zelf scherp: het voelt vreemd dat zij een beperkt pensioen krijgt, terwijl haar bijdrage aan het gezin minstens even essentieel was. Waarom kunnen ze niet elk een pensioen van 2.000 euro krijgen?
Internationaal bestaan er trouwens voorbeelden van de pensioensplit zoals cd&v die wil invoeren. Zoals het Canadese systeem, waar men veel sterker inzet op het delen van pensioenrechten binnen gezinnen. Dat soort modellen toont dat het perfect mogelijk is om solidariteit binnen relaties structureel te verankeren, zonder de individuele verantwoordelijkheid uit het oog te verliezen.
Maar ook in ons land mogen we het niet houden bij mooie woorden of intenties. We moeten stap voor stap evolueren naar een verplichte pensioensplit. Geen louter vrijblijvende mogelijkheid om samen naar de notaris te gaan om afspraken vast te leggen om de pensioenrechten te verdelen bij scheiding. We moeten zorgen voor een goede bescherming van de partner die zorgtaken opneemt en dus voor een automatische, verplichte verdeling van de pensioenrechten van beide partners. Met mijn voorstel wordt dezelfde regeling voor werknemers, zelfstandige en ambtenaren voorzien om ze ook op dit punt meer op elkaar af te stemmen. Vandaag kan de ex-partner van een ambtenaar geen beroep doen op een echtscheidingspensioen, omdat het stelsel het systeem niet kent.
Hier vindt u mijn voorstel van deze legislatuur terug.
Lees hier mijn opiniestuk in Knack.
