Brussel, 21 oktober 2026 – Ouderen die hun spaargeld gebruiken om hun gewone levensnoodzakelijke kosten te betalen, worden vandaag behandeld alsof ze dat geld vrijwillig hebben weggeschonken. Daardoor kunnen ze geen of minder inkomensgarantie voor ouderen (IGO) krijgen, ook wanneer hun spaargeld intussen volledig is opgebruik. Dat betekent dat ze moeten zien te overleven met een pensioen dat ver onder het bestaansminimum ligt. Cd&v-Kamerlid Nahima Lanjri vindt dat mensonwaardig en dient een wetsvoorstel in om die onrechtvaardigheid weg te werken: “Dat we misbruik willen vermijden bij het doorgeven van kapitaal, zoals een huis of een stuk grond, dat is logisch. Maar de omgekeerde waarheid geldt evenzeer: wie te goeder trouw eerst zijn spaarcentjes opgebruikt en nadien aanklopt voor hulp, moet die hulp ook krijgen en mag niet onterecht aanzien worden als iemand die zijn geld heeft weggeschonken. Dat is een kwestie van vertrouwen en gezond verstand”, aldus Kamerlid en initiatiefneemster Nahima Lanjri.
Gewoon leven is geen schenking
De IGO (inkomensgarantie voor ouderen) is bedoeld als vangnet voor ouderen die de wettelijke pensioenleeftijd hebben bereikt en onvoldoende bestaansmiddelen hebben om rond te komen. Bij een aanvraag wordt onder meer gekeken naar het beschikbare vermogen. Voor onroerende goederen bestaat vandaag al een regeling die rekening houdt met eerdere schenkingen of verkopen. Voor roerend kapitaal, zoals spaargeld, ligt dat anders. Wanneer iemand bij een latere herziening minder spaargeld heeft dan bij de eerste aanvraag, wordt die vermindering vandaag automatisch beschouwd als een vrijwillige afstand van kapitaal. De Pensioendienst gaat er met andere woorden van uit dat het geld werd weggeschonken, ook wanneer iemand het gewoon heeft gebruikt om zijn levensonderhoud te betalen. Die veronderstelling kan vervolgens tot tien jaar blijven doorwegen.
“Vandaag wordt het opgebruiken van spaargeld automatisch beschouwd als het vrijwillig wegschenken van spaargeld. De wet laat geen nuance of interpretatie toe. Zelfs als je aan de hand van facturen kan bewijzen dat je het geld niet hebt weggeschonken, maar gebruikt hebt voor je noodzakelijke levensonderhoud - zoals medische kosten, energiekosten enz. - wordt dit niet aanvaard. Daardoor kan iemand jarenlang minder of geen IGO krijgen. Dat is een nachtmerrie voor mensen op leeftijd die al in moeilijke omstandigheden leven. Ze moeten dan zien te overleven met een pensioen of inkomen dat ver onder het bestaansminimum ligt, soms amper 500 euro”, aldus Lanjri.
Suzy
Lanjri geeft het voorbeeld van Suzy, een gepensioneerde met een laag pensioen die doorheen haar loopbaan ook periodes niet heeft gewerkt om voor haar gezin en zieke moeder te zorgen. Ze heeft een spaarpotje opgebouwd, maar moet dat later aanspreken voor onder meer een dakherstelling, medische kosten en hoge energiefacturen. Wanneer haar spaargeld uiteindelijk op is, vraagt ze een herziening aan, in de hoop dat ze nu wel een IGO krijgt omdat ze geen spaargeld meer heeft. De pensioendienst weigert opnieuw om haar een IGO toe te kennen. Want de Pensioendienst blijft jarenlang rekening houden met het bedrag dat ze vroeger had gespaard. Ze wordt dan behandeld alsof ze dat geld heeft weggegeven, terwijl ze het in werkelijkheid heeft gebruikt om haar kosten te betalen. Dat zorgt bovendien voor een ongelijke behandeling. Iemand die in exact dezelfde financiële situatie zit als Suzy, maar pas later voor het eerst een IGO aanvraagt, krijgt wel een uitkering. En dit enkel en alleen omdat bij die andere persoon nooit eerder een vermogen werd vastgesteld.
Naar meer rechtvaardigheid
Lanjri wil via een wetsvoorstel deze onrechtvaardigheid rechtzetten. Via haar wetsvoorstel zal de Pensioendienst wél kunnen nagaan of het geld gewoon is opgebruikt aan bijvoorbeeld energie, medische kosten of een dakherstelling. De Pensioendienst zal daarbij zelf kunnen nagaan wat er met het spaargeld is gebeurd. Het voorstel voorziet daarvoor in een beperkte toegang tot het Centraal Aanspreekpunt van rekeningen en financiële contracten, uitsluitend voor wat noodzakelijk is voor het individuele dossier. Zo kan worden nagegaan of iemand zijn vermogen daadwerkelijk heeft opgeleefd en niet heeft weggeschonken. En tegelijk kan worden opgetreden tegen misbruik. Want, ook mensen die over meer middelen op hun bankrekening(en) beschikken, dan dat ze op eer hebben verklaard aan de pensioendienst, kunnen zo worden opgespoord.
“Spaargeld gebruiken om je dak te herstellen, je energiefactuur te betalen of medische kosten te dragen, is geen schenking. Dat is gewoon leven, vaak overleven. Toch kan iemand vandaag worden behandeld alsof hij zijn geld bewust heeft weggegeven. Dat klopt niet. We mogen ouderen die jarenlang hebben gespaard en dat geld uiteindelijk nodig hebben om rond te komen, niet loslaten,” besluit Lanjri (cd&v).